De stille fout van verantwoordelijke mannen

Inleiding

Verantwoordelijkheid is een van die woorden waar bijna niemand tegen zal zijn.

We willen verantwoordelijke vaders. Verantwoordelijke partners. Verantwoordelijke collega's. Verantwoordelijke leiders. Het is een eigenschap die vertrouwen geeft en waarop mensen kunnen bouwen. Misschien is dat ook precies waarom veel mannen zichzelf erin herkennen.

Ik in ieder geval wel.

Al van jongs af aan heb ik altijd geloofd dat als er een probleem ligt, je het oplost. Als er werk gedaan moet worden, doe je het. Als iemand op je rekent, sta je er. Dat heeft mij veel gebracht in het leven en geloof ik nog steeds dat verantwoordelijkheid een van de belangrijkste eigenschappen van een man is.

Toch ben ik er door de jaren heen achter gekomen dat er ook een keerzijde aan zit. Een fout die veel verantwoordelijke mannen maken zonder dat ze het zelf doorhebben. Dat is niet omdat ze te weinig verantwoordelijkheid nemen.

Maar omdat ze er juist te veel nemen.

Het probleem

De meeste mannen die vastlopen zijn niet de mannen die nergens om geven.

Het zijn juist de mannen die overal om geven. Ze maken zich druk om hun gezin, hun werk, hun financiële situatie en hun toekomst. Wanneer er iets misgaat, kijken ze eerst naar zichzelf. Wat had ik anders kunnen doen? Wat moet ik nu oplossen? Hoe krijg ik dit weer op de rit?

Dat klinkt op het eerste gezicht als een goede eigenschap.

Totdat je merkt dat je langzaam alles zelf begint te dragen.

Veel mannen praten daar nauwelijks over. omdat ze zichzelf vertellen dat het hun taak is om het op te lossen. Ze willen geen extra zorgen veroorzaken. Ze willen sterk blijven. Ze willen hun gezin beschermen tegen problemen die volgens hen hun verantwoordelijkheid zijn.

Maar juist daar ontstaat vaak het probleem.

Want verantwoordelijkheid verandert langzaam in ballast wanneer je alles alleen probeert te dragen.

Mijn ervaring

Ik heb dat zelf vooral gemerkt tijdens periodes van financiële druk.

Er was geen sprake van grote rampen of extreme situaties, maar juist door de gewone fouten die jonge gezinnen maken. Verkeerde keuzes. Dingen die achteraf slimmer hadden gekund. Beslissingen waarvan je de gevolgen pas later voelt.

Op zichzelf zijn fouten niet zo erg.

Iedereen maakt ze.

Maar wanneer de gevolgen vervolgens betekenen dat een vakantie niet doorgaat, een uitje geschrapt wordt of er minder ruimte ontstaat voor andere dingen, komt dat anders binnen. Dan voel je niet alleen de fout. Je voelt ook de verantwoordelijkheid voor de mensen om je heen.

Dat gevoel herken ik ook op andere vlakken.

Bij werk bijvoorbeeld. Natuurlijk kun je soms kiezen voor de makkelijke weg. Minder doen. Minder verantwoordelijkheid nemen. Minder druk ervaren. Maar ik heb altijd geloofd dat groei vaak ontstaat door tijdelijk meer te dragen dan comfortabel voelt. Veel van de ankerpunten waarop ik mijn leven heb gebouwd, zijn ontstaan in periodes waarin ik juist extra verantwoordelijkheid nam.

De fout ontstaat wanneer je blijft dragen, maar stopt met communiceren.

Wanneer je alles opvangt, maar nooit uitspreekt wat iets met je doet.

Wanneer je verantwoordelijkheden overneemt die eigenlijk niet van jou zijn.

Wanneer je verwachtingen hebt, maar ze nooit benoemt.

De oplossing

Door de jaren heen ben ik steeds meer gaan geloven dat verantwoordelijkheid niet hetzelfde is als alles zelf doen. Sterker nog, ik denk dat veel mannen verantwoordelijkheid verwarren met zelfopoffering.

Ze proberen conflicten te vermijden. Ze willen de rust bewaren. Ze willen sterk zijn voor hun gezin. Ondertussen schuiven ze hun eigen grenzen steeds verder op.

Wat ik bij andere mannen zie, baart me soms zorgen.

Mannen die zo dienstbaar worden aan hun omgeving dat ze hun eigen positie langzaam verliezen. Dat komt niet omdat hun gezin dat van hen vraagt, maar omdat ze het zichzelf opleggen. Ze durven moeilijke gesprekken niet te voeren. Ze spreken verwachtingen niet uit. Ze houden anderen niet verantwoordelijk voor hun deel van het werk.

Dat is geen leiderschap.

Dat is uitputting in een nobele verpakking.

Een verantwoordelijke man stelt grenzen. Hij communiceert. Hij spreekt verwachtingen uit. Hij confronteert wanneer dat nodig is. Niet vanuit ego of dominantie, maar omdat hij begrijpt dat gezonde verantwoordelijkheid nooit bij één persoon hoort te liggen.

Iets om over na te denken

Misschien is de stille fout van verantwoordelijke mannen wel dat ze alle lasten opvangen, maar vergeten anderen verantwoordelijk te houden.

Dat klinkt misschien hard, maar kijk eens eerlijk naar je eigen leven.

Waar draag jij iets wat eigenlijk gedeeld zou moeten worden?

Waar verwacht je iets van iemand zonder het ooit uit te spreken?

Waar los jij problemen op die anderen zelf zouden moeten oplossen?

Verantwoordelijkheid blijft een van de mooiste eigenschappen die een man kan hebben. Het zorgt ervoor dat gezinnen draaien, bedrijven groeien en kinderen een voorbeeld hebben om naar op te kijken.

Maar verantwoordelijkheid betekent niet dat jij alles alleen moet dragen.

Soms betekent verantwoordelijkheid juist dat je het gesprek aangaat dat je liever uit de weg gaat.

En misschien begint echte kracht niet bij meer dragen.

Misschien begint het bij beter verdelen.