De generatie die alles heeft... maar niets lijkt te waarderen

Inleiding

Als je puur naar de cijfers kijkt, leven wij in een bijzondere tijd.

Nog nooit hadden mensen zoveel mogelijkheden als vandaag. We beschikken over technologie waar eerdere generaties alleen van konden dromen. We reizen makkelijker dan ooit, hebben toegang tot vrijwel alle kennis ter wereld en kunnen binnen enkele seconden contact leggen met iemand aan de andere kant van de planeet.

Toch bekruipt mij soms een vreemd gevoel.

Want hoe meer mogelijkheden er lijken te ontstaan, hoe meer onrust ik om mij heen zie. Niet alleen bij jongeren, maar ook bij volwassen mannen. Mannen met een goede baan, een gezin, een dak boven hun hoofd en alle middelen om een goed leven op te bouwen. En toch zie ik regelmatig hetzelfde patroon terugkomen.

Een gevoel van ontevredenheid. Alsof er altijd iets ontbreekt. Alsof het leven dat ze hebben nooit helemaal genoeg is. Dat roept een interessante vraag op.

Hoe kan een generatie die zoveel heeft, zich toch zo vaak tekort voelen komen?

Het probleem

Ik denk niet dat mannen vandaag ongelukkiger zijn dan vroeger. Geluk is moeilijk te meten en bovendien voor iedereen anders. Toch denk ik wel dat veel mannen vandaag een drukker en onzekerder leven leiden dan de generaties voor hen.

Wanneer ik kijk naar de levens van onze ouders en grootouders zie ik iets wat tegenwoordig steeds zeldzamer lijkt te worden: vastigheid.

Een vaste baan.

Een vaste omgeving.

Een duidelijk wereldbeeld.

Een herkenbare gemeenschap.

Een leven dat voor een groot deel voorspelbaar was.

Dat betekent niet dat alles beter was. Iedere tijd kent zijn eigen problemen. Maar veel mensen wisten wel waar ze aan toe waren.

Vandaag ziet de wereld er anders uit.

Banen veranderen sneller. Relaties staan vaker onder druk. De hoeveelheid informatie die dagelijks op ons afkomt is nauwelijks te bevatten. Via onze telefoon krijgen we niet alleen contact met vrienden en familie, maar met de hele wereld. Iedere dag worden we geconfronteerd met nieuwe meningen, nieuwe ontwikkelingen en nieuwe mogelijkheden.

Dat klinkt als vooruitgang.

Maar vooruitgang heeft ook een keerzijde. Die toenemende druk zorgt ervoor dat veel mannen steeds meer verantwoordelijkheid naar zich toe trekken. Maar zoals ik eerder schreef in De stille fout van verantwoordelijke mannen, schuilt daar ook een risico in. Soms raken mannen zichzelf kwijt terwijl ze juist proberen alles goed te doen.

De paradox van keuze

Wat mij altijd heeft beziggehouden is dat wij zijn opgegroeid met het idee dat meer keuze automatisch beter is.

Meer mogelijkheden, Meer vrijheid, Meer opties.

De sky is the limit.

Dat klinkt prachtig. Totdat je beseft dat iedere nieuwe mogelijkheid ook nieuwe twijfel met zich meebrengt.

Psycholoog Barry Schwartz beschreef dit fenomeen in zijn onderzoek naar de zogenoemde Paradox of Choice. Zijn conclusie was opvallend. Meer keuze leidt niet automatisch tot meer tevredenheid. Sterker nog, hoe meer opties mensen hebben, hoe groter de kans op twijfel, spijt en het gevoel dat ze misschien een betere keuze hadden kunnen maken.

Ik herken dat.

Niet alleen bij anderen, maar ook bij mezelf.

Er is altijd nog een andere baan.

Een andere opleiding.

Een andere investering.

Een andere kans.

Een andere route.

Daardoor ontstaat een constante vorm van ruis.

In plaats van te kijken naar wat we hebben, kijken we naar wat er nog meer mogelijk is en voor je het weet leef je niet meer vanuit tevredenheid, maar vanuit vergelijking.

De rol van social media

Als er één ding is dat deze ontwikkeling heeft versneld, dan is het social media.

In mijn ogen is het een van de grootste veroorzakers van onrust onder mannen.

social media op zichzelf is niet persee slecht, maar omdat het ons voortdurend confronteert met een wereld die niet bestaat.

De perfecte relatie, kinderen die altijd luisteren, een mooie auto, de baan die ik altijd had willen hebben, mooie reizen en wat niet eigenlijk.

Het bijzondere is dat we rationeel weten dat dit momentopnames zijn. We begrijpen dat mensen hun hoogtepunten delen en hun problemen meestal voor zichzelf houden.

Toch doet ons brein iets anders.

Het vergelijkt.

Altijd.

En dat heeft gevolgen.

Wanneer je de hele dag geconfronteerd wordt met mensen die zogenaamd succesvoller, fitter, rijker of gelukkiger zijn dan jij, ontstaat vanzelf het gevoel dat je achterloopt.

Zelfs wanneer je leven objectief gezien prima op orde is.

Wat mannen vroeger hadden

Wanneer ik kijk naar wat veel mannen vandaag missen, kom ik steeds terug bij twee woorden.

Gemeenschap.

En tempo.

Vroeger leefden mensen dichter bij elkaar. Niet alleen fysiek, maar ook sociaal. Je kende je omgeving. Je kende de mensen om je heen. Er was meer verbondenheid en meer duidelijkheid over je rol binnen die gemeenschap.

Daarnaast lag het tempo lager.

Niet alles hoefde direct.

Niet iedere minuut hoefde gevuld te worden.

Niet iedere gedachte hoefde gedeeld te worden.

Tegenwoordig lijken we voortdurend onderweg naar iets anders.

Sneller.

Groter.

Meer.

Maar de vraag die ik mezelf steeds vaker stel is eenvoudig:

Waar zijn we eigenlijk zo'n haast voor aan het maken?

MANTHOS

De oplossing

Ik denk niet dat de oplossing ligt in terugverlangen naar vroeger.

Dat is makkelijk en meestal niet realistisch.

De oplossing ligt volgens mij in het opnieuw leren waarderen van wat we al hebben. Dat klinkt simpel, maar blijkt in de praktijk verrassend moeilijk.

Want waardering ontstaat niet vanzelf in een wereld die je voortdurend vertelt dat je nog niet genoeg hebt. Dat vraagt bewustzijn.

Het vraagt dat je af en toe afstand neemt van de ruis.

Dat je eerlijk kijkt naar je leven.

Naar je gezin.

Je gezondheid.

Je werk.

Je vrienden.

En jezelf de vraag stelt of je werkelijk tekortkomt, of dat je vooral gewend bent geraakt aan steeds meer willen.

Voor vaders die merken dat ze vastlopen tussen werk, gezin en verplichtingen hebben wij het Vader Project ontwikkeld. Een praktische gids die helpt om opnieuw richting aan te brengen in een wereld vol afleiding en verwachtingen.

Iets om over na te denken

Tien jaar geleden had ik waarschijnlijk een heel ander antwoord gegeven op de vraag wat ik belangrijk vind.

Vandaag is dat anders.

Van alle dingen die ik in de loop der jaren meer ben gaan waarderen, staat tijd met stip op één.

Niet geld.

Niet status.

Niet spullen.

Tijd.

Tijd met mijn gezin.

Tijd met mensen die belangrijk voor mij zijn.

Tijd om ergens volledig aanwezig te zijn.

Misschien komt dat doordat ik ouder word. Misschien komt het doordat ik inmiddels begrijp dat tijd het enige is wat je nooit terugkrijgt wanneer het eenmaal voorbij is.

Wat de reden ook is, het heeft mijn blik veranderd.

En misschien is dat uiteindelijk de uitdaging van onze generatie.

Niet leren hoe we meer kunnen krijgen.

Maar opnieuw leren waarderen wat we al hebben.

Want misschien leven we wel in de meest comfortabele tijd uit de geschiedenis.

Maar comfort alleen heeft nog nooit voor voldoening gezorgd.